Sarsaparilla: werking, eigenschappen en wetenschappelijk onderzoek

Sarsaparilla is een verzamelnaam voor verschillende planten uit de Smilax-familie. Vooral de wortels worden al eeuwenlang gebruikt binnen traditionele kruidengeneeskunde.

De plant bevat verschillende bioactieve stoffen, waaronder saponinen en flavonoïden. Wetenschappelijk onderzoek richt zich onder andere op de mogelijke ontstekingsremmende, antioxidatieve en metabole eigenschappen van deze stoffen.

Maar wat weten we inmiddels over sarsaparilla? En hoe verhouden traditionele toepassingen zich tot modern onderzoek?

Wat is sarsaparilla?

Sarsaparilla verwijst naar verschillende soorten binnen het geslacht Smilax. Voorbeelden zijn Smilax officinalis, Smilax glabra en Smilax china. Daarnaast wordt Hemidesmus indicus soms Indian sarsaparilla genoemd. Dit is botanisch een andere plant.

De wortels van verschillende sarsaparillasoorten worden traditioneel gebruikt in kruidenthee en kruidenpreparaten. Binnen de traditionele geneeskunde worden toepassingen beschreven bij huidklachten, gewrichtsklachten en uiteenlopende ontstekingsgerelateerde aandoeningen. De samenstelling verschilt per plantensoort en extractiemethode.

De wetenschap erachter

1. Sarsaparilla en ontstekingsprocessen

Sarsaparilla bevat plantaardige stoffen zoals flavonoïden en saponinen. Onderzoekers bestuderen de invloed van deze verbindingen op ontstekingsroutes en oxidatieve processen.

Een onderzoek van Wei et al. onderzocht engeletin, een flavonoïde uit Smilax glabra, in een muismodel voor Crohn-achtige darmontsteking. De onderzoekers zagen effecten op ontstekingsmarkers en de TLR4-NFκB-signaleringsroute. Dit onderzoek biedt inzicht in mogelijke werkingsmechanismen, maar bewijst nog niet dat sarsaparilla bij mensen de ziekte van Crohn behandelt.

2. Sarsaparilla en psoriasis

Ook de mogelijke invloed van Smilax glabra op psoriasis wordt onderzocht. Hu et al. onderzochten in 2022 een combinatie van Smilax glabra en een andere medicinale plant. Met behulp van onder andere netwerkfarmacologie, RNA-analyse en metabolomics onderzochten zij mogelijke werkingsmechanismen.

De resultaten geven inzicht in de betrokken ontstekingsroutes. Omdat het om een kruidencombinatie en experimenteel onderzoek gaat, kan het effect niet afzonderlijk aan sarsaparilla worden toegeschreven.

3. Sarsaparilla, urinezuur en jicht

Verschillende soorten binnen de Smilax-familie worden onderzocht vanwege hun mogelijke invloed op de urinezuurstofwisseling. Een onderzoek uit 2024 naar Smilax china liet bij een experimenteel model van hyperurikemie bij kippen een verlaging van het urinezuurgehalte zien. De onderzoekers onderzochten onder andere de invloed op het enzym xanthine-oxidase.

Dit is interessant voor vervolgonderzoek, maar er is nog onvoldoende klinisch bewijs om te stellen dat sarsaparilla bij mensen urinezuur verlaagt of jicht behandelt.

4. Sarsaparilla en het immuunsysteem

In laboratoriumonderzoek worden verschillende bestanddelen van Smilax-soorten onderzocht op hun interactie met ontstekings- en immuunroutes. Een overzichtsartikel over Smilax glabra beschrijft onder meer flavonoïden, fenolische verbindingen en saponinen. De auteurs wijzen erop dat veel bevindingen afkomstig zijn uit laboratorium- en dieronderzoek en dat aanvullend klinisch onderzoek nodig is.

5. Sarsaparilla bij Lyme en histamineklachten

Het wordt binnen sommige traditionele kruidenprotocollen genoemd bij langdurige klachten, waaronder klachten die aan Lyme worden toegeschreven. Er is echter onvoldoende betrouwbaar klinisch onderzoek om te concluderen dat sarsaparilla de Borrelia-bacterie bestrijdt, toxines uit het lichaam verwijdert of histaminewaarden normaliseert.

De traditionele toepassing en de wetenschappelijk aangetoonde werking moeten daarom van elkaar worden onderscheiden.