Mariadistel als krachtige ondersteuning voor lever en mondgezondheid

Mariadistel (Silybum marianum) wordt al eeuwenlang gebruikt binnen de kruidengeneeskunde, vooral vanwege de traditionele toepassing bij leverklachten.

Tegenwoordig wordt mariadistel onderzocht op verschillende farmacologische eigenschappen, waaronder antioxidatieve, ontstekingsremmende en mogelijk celbeschermende effecten.

De meeste belangstelling gaat uit naar silymarine, het complex van plantaardige stoffen dat voornamelijk uit de vruchten van mariadistel wordt gewonnen.

Wat is silymarine?

Silymarine is een complex van flavonolignanen. De belangrijkste component is silybine, ook bekend als silibinine.

Silymarine wordt onderzocht vanwege verschillende biologische eigenschappen:

• Antioxidatieve activiteit

• Ontstekingsremmende effecten

• Mogelijke bescherming van levercellen

• Invloed op fibroseprocessen

• Mogelijke ondersteuning van herstelprocessen in cellen

Veel van deze effecten zijn aangetoond in laboratorium- en dieronderzoek. De klinische betekenis bij mensen is nog niet volledig vastgesteld.

Mariadistel en levergezondheid

De lever speelt een centrale rol bij de verwerking van voedingsstoffen, geneesmiddelen en andere stoffen die het lichaam binnenkomen.

Bij leveraandoeningen kunnen ontstekingsprocessen, oxidatieve stress en veranderingen in het leverweefsel optreden.

Silymarine wordt onderzocht vanwege mogelijke effecten op:

• Oxidatieve stress in levercellen

• Ontstekingsprocessen

• Leverfibrose

• Leverenzymwaarden

• Stofwisselingsprocessen

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?

Klinische onderzoeken naar mariadistel bij leveraandoeningen laten wisselende resultaten zien.

Een meta-analyse uit 2017 vond kleine veranderingen in ALT- en AST-waarden, maar de onderzoekers beoordeelden de klinische betekenis als beperkt. De studies verschilden bovendien sterk in kwaliteit en gebruikte preparaten.

Een overzichtsartikel van Abenavoli en collega’s uit 2018 beschrijft veelbelovende farmacologische eigenschappen, maar benadrukt dat grotere en beter opgezette klinische onderzoeken nodig zijn om de daadwerkelijke waarde bij leverziekten vast te stellen.

Mariadistel kan daarom niet worden beschouwd als bewezen behandeling voor hepatitis, levercirrose of leververvetting.

Mariadistel en mondgezondheid

Een interessante onderzoekslijn betreft de mogelijke toepassing van mariadistel bij aandoeningen van de mondholte.

Een overzichtsartikel uit 2022 bespreekt de farmacologische eigenschappen van silymarine en mogelijke toepassingen bij orale aandoeningen, waaronder gingivitis en parodontitis.

De onderzoekers wijzen tegelijkertijd op het beperkte klinische bewijs. Veel van de beschreven effecten zijn gebaseerd op experimenteel onderzoek.

Mariadistel en ontstekingen in de mond

Gingivitis is een ontsteking van het tandvlees. Wanneer ontsteking en infectie zich uitbreiden naar de ondersteunende weefsels van de tanden, kan parodontitis ontstaan.

Silymarine wordt onderzocht vanwege de mogelijke invloed op ontstekingsprocessen en oxidatieve stress.

Er is nog onvoldoende bewijs om te concluderen dat mariadistel deze aandoeningen bij mensen effectief behandelt.

Mariadistel en mondkanker

Ook de mogelijke celbeschermende en antitumorale eigenschappen van silymarine worden onderzocht.

Laboratoriumonderzoek naar plantaardige stoffen kan waardevolle inzichten opleveren in biologische mechanismen. Het betekent echter niet dat mariadistel mondkanker kan voorkomen of behandelen.

Veiligheid en gebruik

Mariadistel wordt bij oraal gebruik doorgaans goed verdragen. Mogelijke bijwerkingen zijn:

• Misselijkheid

• Opgeblazen gevoel

• Maag-darmklachten

• Allergische reacties, vooral bij gevoeligheid voor planten uit de composietenfamilie

Silymarine kan mogelijk invloed hebben op de verwerking van bepaalde geneesmiddelen. Bij medicijngebruik is het daarom verstandig om interacties vooraf met een arts of apotheker te bespreken.

Ook tijdens zwangerschap en borstvoeding is de veiligheid onvoldoende onderzocht.

Conclusie

Mariadistel is een traditioneel gebruikt kruid met silymarine als belangrijkste onderzochte plantencomplex.

De antioxidatieve, ontstekingsremmende en mogelijk leverbeschermende eigenschappen maken mariadistel interessant voor wetenschappelijk onderzoek. Ook de mogelijke toepassingen bij mondgezondheid worden onderzocht.

De resultaten uit laboratoriumonderzoek zijn veelbelovend, maar klinisch onderzoek bij mensen laat nog geen overtuigend bewijs zien voor behandeling van leverziekten of mondziekten.

Wetenschappelijke referenties

1. Abenavoli L. et al. (2018). Milk thistle (Silybum marianum): A concise overview on its chemistry, pharmacological, and nutraceutical uses in liver diseases. Phytotherapy Research, 32(11), 2202–2213. DOI: 10.1002/ptr.6171.

2. Abenavoli L. et al. (2010). Milk thistle in liver diseases: past, present, future. Phytotherapy Research, 24(10), 1423–1432. DOI: 10.1002/ptr.3207.

3. Rainone F. (2005). Milk thistle. American Family Physician, 72(7), 1285–1288.

4. Eita AAB. (2022). Milk thistle (Silybum marianum (L.) Gaertn.): An overview about its pharmacology and medicinal uses with an emphasis on oral diseases. Journal of Oral Biosciences, 64(1), 71–76. DOI: 10.1016/j.job.2021.12.005.

Liefs, Angelique de Graav