Het Endorfine Systeem
Het woord endorfine komt van endogeen morfine wat letterlijk betekent: morfine die je lichaam zelf maakt. Het systeem werd in de jaren zeventig ontdekt, toen onderzoekers op zoek waren naar verklaringen voor het pijnstillende effect van acupunctuur en hardlopen. Wat ze vonden was revolutionair: een eigen, ingebouwd pijnstillend en gelukbrengend mechanisme.
Endorfinen zijn neuropeptiden die binden aan dezelfde receptoren als morfine en heroïne. Ze verminderen pijn, geven een gevoel van welzijn en helpen ons omgaan met stress. Geen wonder dat ze vaak het “gelukshormoon” worden genoemd. Toch is het eigenlijk niet één hormoon, maar een heel systeem: het endorfinesysteem.
De functie van endorfinen
-
Natuurlijke pijnstilling: bij verwonding of intensief sporten komen endorfinen vrij die pijn verzachten.
-
Welzijn en geluk: ze versterken gevoelens van vertrouwen, geborgenheid en ontspanning.
-
Stressvermindering: endorfinen temperen de stressrespons en helpen sneller terug te keren naar rust.
-
Herstelvermogen: ze zijn betrokken bij slaap, immuunsysteem en wondgenezing.
Een tekort uit zich vaak in meer pijnklachten, stressgevoeligheid, somberheid of moeite met emotioneel herstel.
Interessant is dat het POMC-gen (Pro-OpioMelanoCortine) de basis vormt voor de productie van endorfinen. Bij langdurige stress, verkeerde voeding of erfelijke gevoeligheid kan de expressie van dit gen ontregeld raken. Dit zien we vaak terug bij burn-out, depressie en chronische vermoeidheid. Onderzoek (VNIG, 2019) laat zien dat een verstoorde POMC-activiteit samenhangt met een slechtere regulatie van energie, stemming en weerstand.
De Belgische onderzoeker en therapeut Lucas Flamend ontwikkelde het Endorfine Herstelplan (2018). Hij stelt dat veel 
mensen onbewust lijden aan een endorfinedeficiëntie, mede door onze moderne leefstijl. Denk aan:
-
Chronische stress en prestatiedruk
-
Overmatig gebruik van alcohol, suiker en zogenaamde exorfinen (stoffen uit gluten, zuivel, soja en chocolade die onze endorfine-receptoren blokkeren)
-
Een gebrek aan beweging, ontspanning en gezonde voeding
Zijn visie sluit aan bij de epigenetica, dat houdt in dat de leefstijl en omgeving in hoge mate bepalen hoe ons endorfinesysteem functioneert. Door bewuster te leven kunnen we de balans herstellen.
Praktische manieren om je endorfinesysteem te versterken
-
Beweging: vooral ritmische sporten zoals hardlopen, fietsen of dansen stimuleren endorfine.
-
Lachen en verbinding: samen lachen, zingen of knuffelen geeft een directe endorfine-boost.
-
Voeding: minder exorfinen (gluten, zuivel, soja, chocolade), meer verse groenten, omega-3 en tryptofaanrijke voeding.
-
Ontspanning: meditatie, ademhalingsoefeningen en sauna helpen je stress-systeem te resetten.
-
Bewustwording: Lucas Flamend benadrukt dat het doorbreken van vicieuze cirkels, zoals troost eten of stressgedrag, essentieel is
Eeuwen voor de ontdekking van endorfine waren er al aanwijzingen dat het lichaam eigen pijnstillers bezit. De oude Grieken gebruikten dans en theater als medicijn tegen melancholie. In de Chinese geneeskunde werd acupunctuur toegepast om pijn te verzachten. Pas in de jaren ’70 bevestigde de westerse wetenschap dat dit effect niet alleen psychologisch, maar ook biochemisch verklaarbaar is.
Wie een endorfine-tekort ervaart, voelt vaak dat het leven zijn glans verliest. Het plezier verdwijnt, stress voelt zwaarder en herstel duurt langer. Mensen grijpen soms naar ongezonde middelen om dat gemis te compenseren. Het mooie is dat herstel altijd mogelijk is. Het endorfinesysteem is veerkrachtig en kan zich aanpassen, mits we het de juiste omstandigheden bieden.
Liefs Angelique
BrainQ therapeut, ADHD therapeut, Orthomoleculair Epigenetisch therapeut