Leer luisteren naar je buik

Darmen en emoties: de verbinding tussen buik en brein

Veel mensen denken bij darmklachten meteen aan voeding. Toch vertelt je buik meer dan alleen hoe je spijsvertering verloopt.

Je darmen en hersenen staan voortdurend met elkaar in verbinding. Emoties, stress, spanning en ervaringen kunnen invloed hebben op je spijsvertering. Andersom kunnen signalen vanuit je darmen ook je stemming en welzijn beïnvloeden.

Misschien herken je het wel. Een opgeblazen buik voor een belangrijk gesprek. Buikpijn wanneer je ergens tegenop ziet. Of een veranderde stoelgang tijdens een periode waarin je veel aan je hoofd hebt.

Dat is geen toeval. Je buik en je brein communiceren voortdurend met elkaar.

Je darmen verwerken meer dan voedsel

Een gezond darmstelsel verteert voeding, neemt voedingsstoffen op en voert afvalstoffen af. Maar de darmen doen nog veel meer.

Ze bevatten een uitgebreid zenuwstelsel, het enterisch zenuwstelsel, dat nauw samenwerkt met je hersenen en het autonome zenuwstelsel.

Deze verbinding wordt de darm-brein-as genoemd.

Via zenuwbanen, hormonen, immuunsignalen en stoffen die door darmbacteriën worden geproduceerd, wisselen je darmen en hersenen informatie uit.

Dat betekent dat mentale spanning lichamelijke reacties kan veroorzaken en dat darmklachten op hun beurt invloed kunnen hebben op hoe je je voelt.

Als emoties zich laten voelen in je buik

Angst, frustratie, verdriet en langdurige spanning kunnen zich lichamelijk uiten.

Denk aan:

• Een opgeblazen buik

• Buikkrampen

• Wisselende ontlasting

• Misselijkheid

• Verminderde eetlust

• Een plotselinge aandrang om naar het toilet te gaan

Bij mensen met het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) kan stress de gevoeligheid van de darmen en de ernst van klachten beïnvloeden.

Dat betekent niet dat de klachten tussen de oren zitten. De communicatie tussen het zenuwstelsel en de darmen is een werkelijk biologisch proces.

De darm en serotonine

Een bijzonder onderdeel van de darm-brein-as is serotonine.

Ongeveer 90 tot 95% van de serotonine in het lichaam bevindt zich in het maag-darmkanaal. Daar wordt het onder andere geproduceerd door enterochromaffine cellen in de darmwand.

Serotonine speelt in de darmen een rol bij:

• Darmbewegingen

• Darmsecretie

• De waarneming van pijn en prikkels

• De communicatie tussen darmcellen en zenuwcellen

Serotonine in de darm is niet hetzelfde als serotonine in de hersenen. Het perifere serotonine passeert onder normale omstandigheden niet zomaar de bloed-hersenbarrière.

De darm-brein-as verbindt beide systemen via verschillende signaleringsroutes.

Stress als rem op je spijsvertering

Wanneer je stress ervaart, schakelt het autonome zenuwstelsel over naar een toestand van verhoogde paraatheid.

Je lichaam reageert op de situatie die het als belangrijk of bedreigend ervaart. Daarbij kunnen hartslag, spierspanning, darmbewegingen en gevoeligheid veranderen.

Bij de ene persoon versnelt de darmactiviteit, bij de ander vertraagt deze juist.

Typische klachten tijdens stressvolle periodes zijn:

• Trage of onregelmatige stoelgang

• Gasvorming

• Een opgeblazen gevoel

• Buikkrampen

• Verminderde eetlust

• Een veranderde stoelgang

Onderzoek bij PDS laat zien dat psychologische stress klachten en darmmotiliteit kan beïnvloeden. De reactie verschilt per persoon.

De gevoelige buik en het gevoelige zenuwstelsel

Sommige mensen reageren sterk op sfeer, drukte, veranderingen en spanning.

Wanneer je zenuwstelsel langdurig alert is, kan ook de verwerking van signalen uit de darmen veranderen.

Bij mensen met een verhoogde gevoeligheid van de ingewanden kunnen normale darmbewegingen of gasvorming als pijnlijk of onaangenaam worden ervaren. Dit wordt viscerale hypersensitiviteit genoemd.

De darm-brein-as speelt hierin een belangrijke rol.

Het is daarom zinvol om bij terugkerende darmklachten niet alleen naar voeding te kijken, maar ook naar stress, slaap, herstel en de manier waarop je lichaam op prikkels reageert.

Je buik vertelt soms wat je hoofd overslaat

Luisteren naar je buik betekent niet dat iedere klacht een emotionele oorzaak heeft.

Darmklachten kunnen ook ontstaan door voedselintoleranties, infecties, medicatie, ontstekingsziekten of andere lichamelijke aandoeningen.

Maar wanneer je merkt dat klachten steeds terugkeren tijdens stressvolle periodes, is de verbinding tussen je zenuwstelsel en je spijsvertering zeker het onderzoeken waard.

Je lichaam geeft informatie. Niet om bang van te worden, maar om nieuwsgierig naar te zijn.

Wat kun je zelf doen?

Geef je spijsvertering aandacht op meerdere niveaus.

Eet met aandacht. Neem de tijd voor maaltijden en probeer niet voortdurend gehaast te eten.

Zorg voor herstelmomenten. Een zenuwstelsel dat voortdurend alert is, heeft ook momenten van rust nodig.

Beweeg regelmatig. Wandelen en andere vormen van beweging kunnen bijdragen aan een normale darmwerking.

Onderzoek terugkerende patronen. Houd eventueel bij wanneer klachten optreden, wat je hebt gegeten en hoe je je die dag voelde.

Neem aanhoudende klachten serieus. Bloed bij de ontlasting, onverklaard gewichtsverlies, aanhoudende diarree of nieuwe ernstige buikklachten verdienen medische beoordeling.

Conclusie

Je darmen zijn meer dan een spijsverteringsorgaan. Ze vormen samen met je hersenen en zenuwstelsel een complex communicatienetwerk.

Stress en emoties kunnen invloed hebben op darmbewegingen, gevoeligheid en klachten. Tegelijkertijd kunnen signalen vanuit de darm bijdragen aan hoe je je lichamelijk en mentaal voelt.

Door aandacht te besteden aan voeding, rust, beweging en je persoonlijke stresspatronen, geef je zowel je buik als je zenuwstelsel de aandacht die ze verdienen.

Je buik vertelt soms een verhaal dat je hoofd nog niet heeft opgemerkt.

Liefs,

Angelique de Graav

Orthomoleculair Epigenetisch Therapeut BrainQ Therapeut ADHD-Therapeut