Jicht

Jicht is een pijnlijke ontstekingsaandoening die ontstaat wanneer urinezuurkristallen zich ophopen in gewrichten. De grote teen is een bekende locatie, maar ook enkels, knieën, polsen en vingers kunnen worden aangedaan. Een jichtaanval kan plotseling ontstaan, vaak ’s nachts, met hevige pijn, roodheid, warmte en zwelling.

Binnen de reguliere geneeskunde wordt gekeken naar urinezuur, kristalvorming en ontstekingsreacties. Traditionele geneeswijzen zoals Ayurveda en de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG) benaderen jicht vanuit hun eigen verklaringsmodellen.

Wat veroorzaakt jicht?

Jicht ontstaat wanneer de concentratie urinezuur in het bloed langdurig te hoog is. Hierdoor kunnen kristallen van mononatriumuraat ontstaan die zich in gewrichten en omliggende weefsels afzetten.

Urinezuur ontstaat bij de afbraak van purines, stoffen die van nature in het lichaam en in voeding voorkomen.

Een verhoogde urinezuurspiegel kan onder andere ontstaan door:

• Verminderde uitscheiding via de nieren

• Een verhoogde productie van urinezuur

• Erfelijke aanleg

• Overgewicht en metabole factoren

• Bepaalde geneesmiddelen, waaronder sommige plaspillen

• Overmatig alcoholgebruik

Jicht is geen gewone verzuring van het lichaam. Het gaat om een specifieke verstoring van de urinezuurhuishouding en de vorming van kristallen.

Wat zegt de reguliere geneeskunde?

De behandeling bestaat uit twee onderdelen: het verminderen van de ontsteking tijdens een aanval en het voorkomen van nieuwe aanvallen.

Medicatie tijdens een jichtaanval

Bij een acute aanval kunnen onder andere worden gebruikt:

• NSAID’s, zoals ibuprofen of naproxen

• Colchicine

• Corticosteroïden

Welke behandeling geschikt is, hangt af van onder andere nierfunctie, andere aandoeningen en medicijngebruik.

Urinezuur verlagen

Bij terugkerende of ernstige jicht kan urinezuurverlagende medicatie zoals allopurinol worden ingezet.

Het doel is de urinezuurspiegel langdurig onder een afgesproken waarde te houden, zodat bestaande kristallen kunnen oplossen en nieuwe kristalvorming wordt voorkomen. Bij veel mensen is dit een langdurige behandeling.

Jicht vanuit de Ayurveda

Binnen de Ayurveda wordt jicht vaak beschreven onder de naam Vatarakta. Deze term verwijst naar een verstoring waarbij Vata en Rakta, het bloed, een rol spelen.

De Ayurvedische benadering kijkt niet uitsluitend naar het pijnlijke gewricht, maar ook naar spijsvertering, leefstijl en de balans tussen de dosha’s.

Ama, Agni en Pitta

Ama wordt binnen de Ayurveda beschreven als een ophoping van onvolledig verwerkte stoffen die volgens dit traditionele model samenhangt met een verminderde spijsverteringskracht, Agni.

Bij jicht worden daarnaast vaak de volgende factoren besproken:

• Een verstoring van Pitta, geassocieerd met hitte en ontstekingsachtige verschijnselen.

• Een verstoring van Vata, geassocieerd met beweging, droogte en pijn.

• Voeding en leefstijl die volgens de Ayurvedische visie de balans verstoren.

Dit zijn traditionele verklaringsmodellen en geen wetenschappelijk vastgestelde oorzaken van urinezuurkristallen.

Ayurvedische ondersteuning

Binnen deze traditie worden onder andere gember, kurkuma en Triphala toegepast.

Ook warme, licht verteerbare maaltijden en aandacht voor regelmaat worden genoemd.

De klinische werkzaamheid van deze kruiden bij jicht is onvoldoende vastgesteld. Gebruik van kruidenpreparaten naast medicatie vraagt om aandacht voor mogelijke interacties.

Jicht vanuit de Traditionele Chinese Geneeskunde

Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde wordt jicht vaak geïnterpreteerd als een patroon van Bi-syndroom, waarbij pijn en bewegingsbeperking worden gekoppeld aan stagnatie van Qi en bloed.

Bij bepaalde patronen worden ook Damp en Hitte beschreven.

Behandelopties binnen de TCG

Acupunctuur

Acupunctuur wordt traditioneel ingezet om de doorstroming van Qi en bloed te bevorderen en pijn te verminderen.

Een meta-analyse uit 2021 onderzocht acupunctuur in combinatie met Chinese kruiden bij jicht. De resultaten waren gunstig voor verschillende uitkomsten, maar de onderzoekers benadrukten dat de kwaliteit van de onderliggende onderzoeken beperkingen had.

Kruiden

Binnen de TCG worden verschillende kruidenformules toegepast, afhankelijk van het vastgestelde patroon. De samenstelling verschilt per persoon.

Voeding

Voedingsadviezen zijn gericht op het ondersteunen van de balans volgens de TCG. De precieze aanbevelingen kunnen verschillen tussen traditionele behandelrichtingen.

Jicht en de Germaanse Geneeskunde

De Germaanse Nieuwe Geneeskunde (GNM) beschrijft jicht vanuit een model waarin lichamelijke aandoeningen worden gekoppeld aan emotionele conflicten.

Binnen deze visie worden bij jicht onder andere thema’s genoemd als:

• Ervaren onrechtvaardigheid

• Onderdrukte boosheid

• Gevoelens van controleverlies

• Moeite met het uiten van grenzen

Volgens dit model zou de ontstekingsreactie samenhangen met een herstelfase na het oplossen van een conflict.

Deze verklaringen zijn niet wetenschappelijk aangetoond. Er is geen bewijs dat het oplossen van een emotioneel conflict urinezuurkristallen laat verdwijnen of jicht geneest.

Louise Hay en Christiane Beerlandt

Ook Louise Hay en Christiane Beerlandt beschrijven symbolische verbanden tussen lichamelijke klachten en emoties.

Louise Hay koppelt jicht aan controle en opgekropte irritatie. Haar bijbehorende affirmatie luidt:

“Ik ontspan en laat het leven vrij door mij heen stromen.”

Christiane Beerlandt beschrijft jicht vanuit thema’s als verbittering en weerstand tegen het leven.

Deze benaderingen kunnen worden gebruikt als aanleiding voor persoonlijke reflectie, maar vormen geen medische verklaring voor jicht.

Wat kun je zelf doen bij jicht?

Naast medische behandeling kunnen leefstijlfactoren bijdragen aan het verminderen van het risico op nieuwe aanvallen.

1. Voeding

Een gevarieerd voedingspatroon en een gezond lichaamsgewicht zijn belangrijk.

Overmatig alcoholgebruik en veel suikerhoudende dranken kunnen jichtklachten verergeren. Een specifiek dieet is echter niet bewezen als zelfstandige behandeling waarmee jicht betrouwbaar wordt voorkomen.

2. Kersen

Kersen worden onderzocht vanwege mogelijke effecten op urinezuur en jichtaanvallen. Er zijn aanwijzingen uit observationeel onderzoek, maar het bewijs is onvoldoende om kersen als bewezen urinezuurverlager te beschouwen.

3. Voldoende vocht

Voldoende drinken ondersteunt de normale nierfunctie. De benodigde hoeveelheid is afhankelijk van persoonlijke omstandigheden, waaronder eventuele nier- of hartproblemen.

4. Magnesium

Magnesium is betrokken bij de normale werking van spieren en het zenuwstelsel. Er is onvoldoende bewijs dat magnesiumsuppletie urinezuurkristallen oplost of jicht behandelt.

5. Beweging en herstel

Regelmatige, passende beweging ondersteunt de algemene stofwisseling en gewrichtsfunctie. Tijdens een acute aanval is het verstandig het aangedane gewricht rust te geven.

Conclusie

Jicht heeft een duidelijke biologische basis: urinezuurkristallen veroorzaken een ontstekingsreactie in het gewricht.

De reguliere geneeskunde richt zich op het behandelen van aanvallen en het verlagen van urinezuur om nieuwe kristalvorming te voorkomen. Ayurveda en TCG bieden daarnaast traditionele modellen waarin spijsvertering, leefstijl en balans centraal staan.

Emotionele reflectie en leefstijlaanpassingen kunnen onderdeel zijn van persoonlijke begeleiding. Ze vervangen geen behandeling van de urinezuurproblematiek.

Liefs, Angelique de Graav Detox Den Haag