Dopamine en schildklier: de rol van tyrosine en de Braverman Test

Dopamine speelt een belangrijke rol bij motivatie, aandacht, beweging en beloning. De schildklier beïnvloedt onder andere je stofwisseling, lichaamstemperatuur en energieniveau. Hoewel deze systemen verschillende functies hebben, staan ze met elkaar in verbinding. Een belangrijke schakel is tyrosine, een aminozuur dat betrokken is bij de aanmaak van dopamine én bij de vorming van schildklierhormonen.

Wat is de functie van dopamine?

Dopamine is een neurotransmitter die signalen overdraagt tussen zenuwcellen. Het is betrokken bij verschillende processen in de hersenen en het zenuwstelsel.

Dopamine wordt vaak de beloningsstof genoemd. Die omschrijving is begrijpelijk, maar doet geen recht aan de veelzijdigheid van deze neurotransmitter. Dopamine speelt onder andere een rol bij:

• Motivatie en doelgericht gedrag

• Aandacht en concentratie

• Leren op basis van beloning en ervaring

• Bewegingscontrole

• Besluitvorming

• Het ervaren en verwachten van beloning

Dopamine werkt niet op zichzelf. Het functioneert binnen complexe netwerken waarin ook andere neurotransmitters, hormonen en hersengebieden betrokken zijn.

Klachten die met dopamineprocessen kunnen samenhangen

Veranderingen in dopaminerge activiteit kunnen betrokken zijn bij onder andere:

• Verminderde motivatie

• Problemen met aandacht en concentratie

• Minder initiatief of moeite om taken te starten

• Veranderingen in stemming

• Veranderingen in bewegingscontrole

Deze klachten zijn niet specifiek voor dopamine. Vermoeidheid, concentratieproblemen en somberheid kunnen bijvoorbeeld ook samenhangen met slaaptekort, stress, medicatie, bloedarmoede of een schildklierafwijking.

Een klachtenlijst kan daarom geen dopaminegebrek vaststellen.

Dopamine en de Braverman Test

De Braverman Test is ontwikkeld door Dr. Eric Braverman. De vragenlijst brengt patronen in temperament, gedrag en ervaren klachten in kaart, gekoppeld aan vier neurotransmitters: dopamine, acetylcholine, GABA en serotonine.

Binnen de test wordt onderscheid gemaakt tussen een natuurlijke aanleg en mogelijke tekorten volgens het gebruikte vragenmodel.

De uitslag kan dienen als aanleiding om verder te kijken naar bijvoorbeeld motivatie, concentratie, slaap, stress en leefstijl.

Belangrijk: de Braverman Test meet geen neurotransmitters in bloed, hersenvocht of hersenweefsel. De wetenschappelijke validiteit voor het vaststellen van daadwerkelijke neurotransmitterniveaus is beperkt. De uitslag moet daarom worden gezien als een vragenlijstprofiel, niet als een biochemische diagnose.

Dopamine en schildklierfunctie

De schildklier is een hormoonproducerende klier aan de voorzijde van de hals. De schildklierhormonen T4 (thyroxine) en T3 (trijodothyronine) beïnvloeden onder andere de stofwisseling, warmteproductie, hartslag en energiehuishouding.

De aansturing verloopt via de hypothalamus en hypofyse:

1. De hypothalamus maakt TRH aan.

2. TRH stimuleert de hypofyse om TSH af te geven.

3. TSH stimuleert de schildklier om T4 en T3 te produceren en af te geven.

4. T3 en T4 geven via terugkoppeling signalen aan de hypothalamus en hypofyse.

Dopamine is één van de stoffen die deze hormonale regelkring beïnvloeden. Dopamine kan de afgifte van TSH vanuit de hypofyse remmen. De invloed hangt onder andere af van de plaats waar dopamine werkt en de fysiologische omstandigheden.

Dit betekent dat dopamine en schildklierfunctie met elkaar communiceren. Het betekent niet dat een laag dopamine automatisch leidt tot hypothyreoïdie.

De rol van tyrosine bij dopamine en schildklierhormonen

Tyrosine is een aminozuur dat het lichaam uit voeding kan opnemen en ook zelf kan vormen uit fenylalanine.

Het is betrokken bij twee verschillende biochemische processen.

Tyrosine en dopamine

Bij de aanmaak van dopamine wordt tyrosine via verschillende enzymatische stappen omgezet:

Tyrosine → L-DOPA → Dopamine

Voor deze omzetting zijn enzymen en verschillende cofactoren nodig. De beschikbaarheid van tyrosine is één onderdeel van dit proces. De hoeveelheid dopamine in de hersenen wordt daarnaast gereguleerd door onder andere zenuwactiviteit, aanmaak, afbraak en heropname.

Tyrosine en schildklierhormonen

Ook bij de productie van T3 en T4 speelt tyrosine een rol. In de schildklier worden tyrosineresiduen in het eiwit thyreoglobuline gekoppeld aan jodium. Via verdere enzymatische reacties ontstaan de schildklierhormonen.

Daarbij zijn onder andere jodium en het enzym thyroidperoxidase betrokken. Tyrosine is dus een gemeenschappelijke bouwsteen, maar de aanmaak van dopamine en schildklierhormonen wordt afzonderlijk gereguleerd.

Kan een tekort aan tyrosine leiden tot klachten?

Tyrosine is een essentieel onderdeel van verschillende lichaamsprocessen. Toch betekent dit niet dat meer tyrosine automatisch leidt tot meer dopamine of meer schildklierhormonen.

Bij mensen zonder aangetoond tekort is niet overtuigend aangetoond dat tyrosinesuppletie de schildklierfunctie verbetert. De American Thyroid Association verwijst naar het ontbreken van bewijs dat extra tyrosine de productie van schildklierhormonen verhoogt.

Bij aanhoudende vermoeidheid, concentratieproblemen, gewichtstoename of stemmingsveranderingen is het daarom belangrijk om breder te kijken dan alleen tyrosine of dopamine.

Dopamine, motivatie en vermoeidheid

Dopamine is betrokken bij de motivatie om een handeling te starten en door te zetten. Wanneer iemand moeite heeft om taken te beginnen, weinig initiatief ervaart of minder plezier beleeft aan dagelijkse activiteiten, kan het zinvol zijn om verschillende factoren te onderzoeken.

Denk aan:

• Slaapkwaliteit en herstel

• Langdurige stress en belasting

• Voedingspatroon en voldoende eiwitinname

• Medicatiegebruik

• Schildklierfunctie

• Psychische en lichamelijke gezondheid

Bij een vermoeden van een schildklierafwijking kan bloedonderzoek, waaronder TSH en vrij T4, helpen bij de medische beoordeling.

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?

Onderzoek laat zien dat dopamine invloed heeft op de regulatie van TSH en dat tyrosine een bouwsteen is voor zowel dopamine als schildklierhormonen.

De wetenschappelijke onderbouwing verschilt echter per onderwerp:

Veelgestelde vragen over dopamine en schildklier

Heeft dopamine invloed op de schildklier?

Ja. Dopamine kan de afgifte van TSH door de hypofyse remmen. De invloed op de schildklierfunctie is afhankelijk van de context en betekent niet dat een dopamineprobleem automatisch een schildklieraandoening veroorzaakt.

Is tyrosine nodig voor de aanmaak van dopamine?

Ja. Tyrosine is een voorloper van dopamine. Het lichaam zet tyrosine via L-DOPA om in dopamine.

Is tyrosine nodig voor de productie van T3 en T4?

Ja. Tyrosineresiduen in thyreoglobuline vormen samen met jodium de basis voor de vorming van schildklierhormonen.

Kan tyrosine mijn schildklierfunctie verbeteren?

Er is onvoldoende bewijs dat tyrosinesuppletie bij mensen met een normale schildklierfunctie de productie van T3 en T4 verhoogt. Bij schildklierklachten is medische beoordeling belangrijk.

Kan de Braverman Test een dopaminegebrek aantonen?

Nee. De Braverman Test is een vragenlijst en meet geen daadwerkelijke dopamineconcentratie. De uitslag kan hooguit helpen om ervaren patronen en klachten te bespreken.

Welke klachten passen bij een traag werkende schildklier?

Mogelijke klachten zijn vermoeidheid, kouwelijkheid, obstipatie, droge huid, gewichtstoename en veranderingen in concentratie. Deze symptomen zijn niet specifiek en kunnen ook andere oorzaken hebben.

Dopamine en schildklier in samenhang bekijken

Dopamine, tyrosine en schildklierhormonen zijn onderdeel van verschillende, met elkaar verbonden systemen. Door klachten in samenhang te bekijken, ontstaat een breder beeld dan wanneer je één neurotransmitter of één aminozuur als verklaring neemt.

Bij aanhoudende klachten is het verstandig om medische oorzaken te laten beoordelen en eventuele voedings- of supplementadviezen af te stemmen op de persoonlijke situatie.

Meer lezen: Dopamine: werking, voeding en invloed op de hersenen  | GABA: werking, stress en overprikkeling  | Magnesium: werking en functie in het lichaam 

Bekijk ook de begeleiding en informatie van Detox Den Haag .