De lever, het orgaan dat er altijd voor je is

De lever: functies, symptomen en het belang van levergezondheid

De lever heeft meer dan 500 functies en is een van de meest veelzijdige organen in het lichaam. Van het verwerken van voedingsstoffen en medicijnen tot de productie van gal en het reguleren van de bloedsuikerspiegel. De lever werkt dag en nacht voor ons.

Toch staan we er vaak weinig bij stil.

In deze blog neem ik je mee in mijn eigen ervaring met de lever, de belangrijkste functies van dit orgaan en de signalen die kunnen optreden wanneer de lever niet goed functioneert.

Hoe ik erachter kwam dat mijn lever niet goed werkte

Al op jonge leeftijd merkte ik dat mijn lichaam anders reageerde dan dat van anderen. Ik kreeg allergische reacties op make-up, kon slecht tegen parfum en sigarettenrook en had regelmatig darmklachten. Ook mijn huid reageerde toen ik de pil gebruikte.

Ik wist dat ik extra moest opletten, maar begreep niet waarom. Het leek bijna normaal, omdat mijn ouders soortgelijke klachten hadden.

Pas tijdens mijn opleiding tot therapeut vielen voor mij verschillende puzzelstukjes op hun plek. We kregen een hele lesdag over de lever en ineens begreep ik beter hoe verschillende processen in het lichaam met elkaar samenhangen.

Ik belde meteen mijn vader: “Pa, ik weet wat je hebt, het heet Anti-Porter!”

Diezelfde dag ben ik naar hem toe gereden met supplementen. Na een leven lang flauwvallen, is dat daarna volgens mijn ervaring niet meer gebeurd.

Sindsdien besteed ik regelmatig aandacht aan mijn levergezondheid. Ik gebruik daarbij verschillende producten, zoals paardenbloemwortelthee, mariadistel, glutathion, Nutriswish, lactoferrine of Resium.

Ik wissel daarin af, omdat verschillende stoffen verschillende eigenschappen hebben. Een supplementenkuur is overigens geen bewezen noodzaak voor iedereen en vervangt geen onderzoek naar eventuele leverklachten.

Wist je dat…

• De lever een belangrijke rol speelt bij de verwerking van hormonen?

• De lever gal produceert, wat nodig is voor de vertering en opname van vetten?

• De lever betrokken is bij de verwerking van medicijnen, alcohol en andere stoffen?

• Leverproblemen lange tijd weinig of geen duidelijke symptomen kunnen geven?

• De lever een belangrijke rol speelt in de samenwerking tussen stofwisseling, spijsvertering en afweer?

Wat doet de lever allemaal?

1. Stofwisseling en energieproductie

De lever speelt een centrale rol bij de verwerking van koolhydraten, vetten en eiwitten.

• Zet voedingsstoffen om in bruikbare stoffen.

• Slaat glucose op in de vorm van glycogeen.

• Geeft glucose af wanneer het lichaam energie nodig heeft.

• Helpt de bloedsuikerspiegel reguleren.

• Speelt een rol bij de verwerking van vetten en aminozuren.

2. Verwerking en uitscheiding van stoffen

De lever verwerkt onder andere alcohol, medicijnen, hormonen en afvalstoffen.

• Zet verschillende stoffen om in vormen die het lichaam kan uitscheiden.

• Zet ammoniak om in ureum, dat via de nieren wordt uitgescheiden.

• Verwerkt afbraakproducten van hormonen.

• Speelt een rol bij de afbraak en verwerking van geneesmiddelen.

Dit wordt ook wel de biotransformatiecapaciteit van de lever genoemd.

3. Productie van essentiële stoffen

De lever maakt verschillende stoffen die noodzakelijk zijn voor het functioneren van het lichaam.

• Produceert gal voor de vetvertering.

• Maakt albumine, een belangrijk bloedeiwit dat helpt de vochtverdeling in stand te houden.

• Produceert stollingsfactoren.

• Maakt cholesterol en verschillende transporteiwitten.

4. Opslag van vitamines en mineralen

De lever fungeert als opslagplaats voor verschillende voedingsstoffen.

• Vitamine A

• Vitamine D

• Vitamine B12

• IJzer

• Koper

Daarnaast speelt de lever een belangrijke rol bij de regulatie van de ijzerstofwisseling.

5. Immunologische functie

De lever heeft een belangrijke functie binnen het immuunsysteem.

In de lever bevinden zich onder andere Kupffer-cellen. Dit zijn gespecialiseerde macrofagen die bacteriën, celresten en andere deeltjes uit het bloed kunnen opnemen en opruimen.

De lever vormt daarmee een belangrijke schakel tussen de darm, de bloedcirculatie en het immuunsysteem.

Symptomen van een minder goed functionerende lever

Leverproblemen kunnen in het begin nauwelijks merkbaar zijn. Wanneer klachten ontstaan, kunnen deze uiteenlopen. Veel symptomen zijn bovendien niet specifiek voor de lever.

1. Vermoeidheid en zwakte

• Aanhoudende vermoeidheid

• Weinig energie

• Verminderde eetlust

• Een algemeen gevoel van malaise

2. Spijsverteringsproblemen

• Misselijkheid

• Verminderde eetlust

• Een opgeblazen gevoel

• Problemen met de vetvertering

• Veranderingen in de ontlasting

3. Huid- en oogproblemen

• Geelzucht, een gele verkleuring van huid en oogwit

• Jeuk

• Veranderingen in de huid

Geelzucht kan ontstaan door een verhoogde hoeveelheid bilirubine in het bloed en vraagt om medische beoordeling.

4. Gewichtsschommelingen en vochtophoping

Bij ernstigere leverproblemen kunnen voorkomen:

• Onbedoeld gewichtsverlies

• Een opgezwollen buik door vochtophoping (ascites)

• Opgezette enkels en benen

5. Mentale en neurologische klachten

Bij ernstige leverfunctiestoornissen kunnen onder andere optreden:

• Verwardheid

• Concentratieproblemen

• Geheugenproblemen

• Veranderingen in het bewustzijn

Deze verschijnselen kunnen passen bij hepatische encefalopathie en vereisen medische beoordeling.

• Donkere urine

• Bleke ontlasting

• Vettige ontlasting

Deze veranderingen kunnen onder andere samenhangen met problemen in de galafvoer.

7. Blauwe plekken en bloedingen

Bij een verminderde aanmaak van stollingsfactoren kunnen sneller blauwe plekken, bloedingen of een vertraagde bloedstolling optreden.

8. Hormonale veranderingen

De lever is betrokken bij de verwerking van verschillende hormonen. Bij bepaalde chronische leveraandoeningen kunnen hormonale veranderingen optreden, zoals:

• Menstruatieveranderingen

• Verminderd libido

• Borstvorming bij mannen (gynaecomastie)

Belangrijk: deze symptomen betekenen niet automatisch dat de lever de oorzaak is. Geelzucht, donkere urine in combinatie met bleke ontlasting, vochtophoping of onverklaarbare bloedingen moeten medisch worden onderzocht.

Hoe kun je goed voor je lever zorgen?

De lever beschikt over eigen enzymatische systemen om stoffen te verwerken en uit te scheiden. Je hoeft de lever daarom niet periodiek te reinigen om zijn normale functie te laten uitvoeren.

Wat je wel kunt doen, is de omstandigheden ondersteunen waarin de lever zijn werk doet.

1. Voeding

Kies voor een gevarieerd voedingspatroon met voldoende groenten, fruit, vezels, eiwitten en onverzadigde vetten.

2. Voldoende drinken

Drink voldoende water, afgestemd op je behoefte en eventuele medische adviezen.

3. Alcohol beperken

Alcohol wordt door de lever verwerkt. Minder alcohol drinken verlaagt de belasting door alcohol en is een belangrijke maatregel voor levergezondheid.

4. Beweging

Regelmatige lichaamsbeweging ondersteunt de stofwisseling en helpt bij het behouden van een gezond gewicht.

5. Supplementen bewust gebruiken

Mariadistel, glutathion en andere supplementen worden onderzocht op mogelijke effecten op levergerelateerde processen. De resultaten verschillen per stof en toepassing.

Een supplement is niet automatisch veilig omdat het natuurlijk is. Sommige kruidenpreparaten kunnen juist leverschade veroorzaken of een wisselwerking hebben met medicijnen.

Mijn persoonlijke kijk op de lever

Ik vind de lever bijna zielig, zoveel werk krijgt dit orgaan dagelijks te verwerken.

Mijn eigen ervaring heeft mij geleerd hoe belangrijk het is om verder te kijken dan één afzonderlijke klacht. De lever staat in verbinding met de spijsvertering, stofwisseling, hormoonverwerking en afweer.

Daarom besteed ik in mijn praktijk aandacht aan voeding, leefstijl en de verschillende processen die samenhangen met levergezondheid.

Ook een warme kruik op de buik kan in de avond een aangenaam ontspanningsmoment zijn. Dat is iets anders dan een bewezen verbetering van de leverfunctie.

De belangrijkste boodschap blijft: geef je lever dagelijks aandacht door bewuste keuzes te maken en laat aanhoudende of opvallende klachten onderzoeken.

Angelique de Graav

Orthomoleculair Epigenetisch Therapeut BrainQ Therapeut ADHD Therapeut