Begrijp waarom je lichaam schreeuwt
Waarom het belangrijk is om te begrijpen waarom je lichaam reageert
Veel mensen leven met klachten die ze moeilijk kunnen verklaren. Vermoeidheid, slecht slapen, darmklachten, hoofdpijn, hormonale klachten, prikkelbaarheid, concentratieproblemen of een lichaam dat voortdurend gespannen aanvoelt. Vaak wordt geprobeerd om iedere klacht afzonderlijk aan te pakken.
Maar het lichaam werkt niet in losse onderdelen.
Een lichamelijke klacht ontstaat binnen een systeem waarin het zenuwstelsel, de hersenen, hormonen, neurotransmitters, organen en het immuunsysteem voortdurend met elkaar communiceren.
Daarom vind ik het belangrijk om niet alleen te kijken naar welke klacht iemand heeft, maar ook naar waarom het lichaam op dat moment op deze manier reageert.
Emoties hebben ook een lichamelijke kant
We maken vaak onderscheid tussen psychische en lichamelijke klachten. In werkelijkheid is die scheiding veel minder duidelijk.
Wanneer je angstig bent, stijgt bijvoorbeeld je hartslag, verandert je ademhaling en spannen je spieren zich aan. Je lichaam reageert direct op wat je hersenen als bedreiging ervaren.
Bij tijdelijke stress kan het lichaam daarna weer terugkeren naar rust. Het probleem ontstaat vooral wanneer het stresssysteem langdurig wordt geactiveerd.
Dat kan bijvoorbeeld gebeuren door langdurige werkdruk, weinig herstel, ingrijpende gebeurtenissen, relationele problemen, voortdurende zorgen of ervaringen die iemand nog niet goed heeft kunnen verwerken.
Het lichaam blijft dan langere tijd in een toestand van verhoogde alertheid.
Dat heeft gevolgen voor verschillende processen.
Van stress naar biochemie
De communicatie tussen je hersenen en je lichaam verloopt onder andere via het zenuwstelsel, hormonen en neurotransmitters.
Neurotransmitters zoals dopamine, serotonine, GABA, glutamaat en acetylcholine spelen verschillende rollen binnen processen zoals motivatie, stemming, ontspanning, prikkelverwerking, slaap, concentratie en geheugen.
Wanneer het zenuwstelsel langdurig wordt belast, kan dit invloed hebben op deze processen. Dat betekent niet dat iedere klacht kan worden teruggebracht tot een tekort aan één bepaalde neurotransmitter. Het betekent wel dat langdurige belasting van het systeem lichamelijke gevolgen kan hebben.
Iemand kan bijvoorbeeld merken dat ontspannen steeds moeilijker wordt, de slaap verandert, prikkels minder goed worden verdragen, de concentratie afneemt of de energie steeds verder terugloopt.
De klacht is dan niet alleen iets wat iemand voelt. Er vinden ook daadwerkelijk lichamelijke processen plaats.
Ook organen reageren op deze belasting
Het zenuwstelsel en de hormonale systemen staan in verbinding met vrijwel alle organen.
De spijsvertering is bijvoorbeeld sterk verbonden met het zenuwstelsel. Stress kan invloed hebben op de darmbeweging, spijsvertering en de manier waarop het lichaam voedingsstoffen verwerkt.
Ook de lever speelt een belangrijke rol binnen de stofwisseling en de verwerking van hormonen en andere stoffen.
De schildklier is betrokken bij energiehuishouding en stofwisseling en functioneert binnen een groter hormonaal systeem.
Het immuunsysteem communiceert eveneens voortdurend met het zenuwstelsel en de hormonen.
Daarom kan dezelfde periode van langdurige belasting zich bij verschillende mensen op een andere manier uiten. De één krijgt vooral slaapproblemen, een ander darmklachten en weer iemand anders ervaart vermoeidheid, hormonale veranderingen of een verhoogde gevoeligheid voor prikkels.
Een symptoom vertelt niet automatisch wat de oorzaak is
Dit is een belangrijk onderscheid.
Een symptoom kan ons vertellen dat er iets gebeurt, maar niet automatisch waarom het gebeurt.
Vermoeidheid kan bijvoorbeeld veel verschillende oorzaken hebben. Hetzelfde geldt voor slecht slapen, hoofdpijn of darmklachten.
Daarom vind ik het te eenvoudig om te zeggen dat een bepaalde klacht altijd door stress, voeding, hormonen of emoties wordt veroorzaakt.
Het lichaam is complexer dan dat.
Juist daarom is het interessant om naar het geheel te kijken.
Wanneer zijn de klachten begonnen? Wat speelde er op dat moment? Hoe is de slaap? Hoeveel stress en herstel zijn er? Hoe functioneert de spijsvertering? Hoe is de hormonale situatie? Welke medicatie wordt gebruikt? Hoe ziet de voeding eruit? En welke lichamelijke factoren kunnen een rol spelen?
Door die informatie samen te bekijken, ontstaat vaak een veel completer beeld.
Symptomen zijn clues
Daarom gebruik ik liever het woord clues dan alleen klachten.
Een symptoom is niet iets wat je moet negeren. Maar het is ook niet automatisch de oorzaak.
Het is informatie.
Het vertelt je dat het lichaam ergens op reageert.
De volgende stap is onderzoeken waarop het reageert en waarom.
Dat is ook de manier waarop ik in mijn praktijk naar mensen kijk. Niet alleen naar de klacht waarmee iemand binnenkomt, maar naar de systemen die ermee verbonden kunnen zijn.
Want uiteindelijk is de belangrijkste vraag niet alleen:
“Welke klacht wil je oplossen?”
Maar ook:
“Waarom reageert jouw lichaam op deze manier?”
Als je dat beter begrijpt, kun je veel gerichter kijken naar wat je lichaam nodig heeft om weer beter te functioneren.
Je lichaam geeft informatie. Symptomen zijn clues. De kunst is om ze te leren begrijpen.